Zorgen - Een straat in mijn stad.

Deze week las ik de column van een van onze vele studenten. Hoe hij er academisch voor staat, zo op het eind van deze examenperiode, dat weet ik niet. Maar ik ken die student als iemand met engagement, inzet, vrolijkheid,... 'Met de nodige dosis X-factor', zoals ze hier op school zeggen. En ik moet eerlijk bekennen dat zijn tekst me op een persoonlijk niveau raakte. Zo zeer zelfs dat ik er voor het eerst sinds láng mijn pen voor opneem.

Een tijd terug verscheen er een artikel in de krant waarin de voorzitter van het Regenbooghuis Limburg geciteerd wordt over het feit dat 'je ook in Hasselt maar beter oppast als je hand in hand loopt.' Het is een quote waar ik toen - en nu nog steeds, moet ik bekennen - een beetje boos van werd. Sindsdien lopen mijn vriend en ik steevast hand in hand. "We laten ons immers toch niet intimideren door zo'n tendentieuze quotes en geïnternaliseerd racisme?"

Maar als ik heel eerlijk ben... Ben ook ik op meer dan één van die gelegenheden bang geweest: Je voelt je op zo een moment bekeken. Je voelt je bedreigt. Eén verkeerde blik of beweging kan in zo'n momenten... Een rilling trekt door je ruggengraat. Je slikt een keer. Maakt je onbewust heel breed of net heel klein. Je maakt je klaar om - als het nodig is - heel erg hard te gaan lopen. Hoe groot je mond soms ook is, op zo een moment heb je een heel klein en vooral heel angstig hartje.

Begrijp me niet verkeerd: Ik weiger mijn houding aan te passen. Koppig blijven mijn vriend en ik elkaars hand vast houden. Weerbarstig bieden we het hoofd tegen een draak van een onveiligheidsgevoel. Ook aan het station. Ook in het donker. En ook als mensen kijken. Maar ik ben vooral ook een beetje bang. Hoewel ik het niet helemaal eens ben met de sprongen die onze student in zijn conclusie maakt, kan ik niet anders dan zijn gevoel van angst te herkennen en te erkennen. Los van de koppeling die hij zelf legt met respect, is het dat basale gevoel van angst wat me aan zijn tekst bindt.

Hoewel we onszelf en onze reacties niet al te zeer door angst mogen laten leiden, kunnen we niet om dat zeer menselijke en vaak terechte gevoel heen. Dus hierbij ineens een eigen oproep. Het is geen roep om respect of 'normen en waarden' - in mijn ogen vreselijk vage en interpreteerbare begrippen - maar om zorg. Zorg nadat we bang zijn geweest: een warme knuffel, een luisterend oor, veilige geborgenheid. Zorg wanneer we bang zijn: een tussenkomst, een vluchtweg, oplettendheid op en om elkaar. Zorg zodat we niet bang hoeven te worden: samen bouwen aan een veiligere wereld, elkaar en vooral ons zelf wijzen op waar we beter kunnen, actief inzetten op 'wij' eerder als 'zij', al van in de creches en kleuterklassen. En... Geitewollesokkerig als het mag klinken: it's that simple.

Ik hoop dat onze studenten veilig door de stad kunnen. Ik hoop dat ze zo veilig door de stad kunnen dat ze zich ook effectief veilig mogen vóelen. En ik hoop, met veel liefde, op heel veel Zorg.

Een nieuw begin - De X-factor

Na vijf mooie jaren verlaat ik deze week het warme nest van LINC vzw. Met dubbele gevoelens neem ik dus ook afscheid van de Digitale Week, de campagne waar ik vijf jaar lang mijn ei in kwijt kon. Maar waar de ene deur sluit, zo zegt het cliché, gaat er een andere open. En als vrijdag in Leuven het slot in de deur valt, is dat om volgende week de deur van Hogeschool PXL voor me te laten opengaan.

En het waren mooie jaren... Ik heb vergadert op verre en exotische locaties, diep in West-Vlaanderen. Ik heb de kanselarij van de eerste minister bezocht, het Vlaams Parlement en de Senaat. Ik heb op de glazen brug van de Proximustorens gelopen en ik liep regelmatig binnen bij Microsoft BeLux. Het Consience-gebouw van de administratie Onderwijs heeft geen geheimen meer. En de stations van Brussel voelen als m'n binnenzak. Ik heb genoten van de mensen, de reizen, de gebeurtenissen. Het bemannen van een callcenter, het bouwen van een eigen app, stedenspelen, infodagen, colloquia,... Klagen mag ik zeker niet. Maar ik voelde dat het tijd werd voor wat nieuws...

En dat nieuwe dat vond ik! Enkele maanden geleden begon de selectieprocedure om iemand nieuw aan te werven op de dienst studentenvoorzieningen (50%) en een medewerker voor de centrale ombudsdienst (50%). Een job, zo vond ik, die me op het lijf geschreven zou staan. En na de nodige sollicitatiestapjes bleek dat ook de PXL er zo over dacht. En dus begin ik volgende week dinsdag aan een nieuw avontuur. Dicht bij huis, binnen domeinen die overlappen met mijn persoonlijke interessevelden.

Vanaf volgende week wordt het dus veel verkennen, nieuwe telefoonnummers en e-mailadressen, een nieuwe omgeving, een iets strakker bureaucratisch jasje, (hopelijk) minder spam uit Duitsland,... Ik ging al een keertje piepen op mijn nieuwe dienst tijdens een infomoment in de D-blok. En nu op LINC alle losse draadjes langzaam maar zeker geknoopt raken, het uitbollen is ingezet, kan ik niet anders dan enthousiast komende week tegemoet te zien!

Definitely to be continued...

No more. - Over engagementen en politiek.

Hoewel ik mijn internationale kameraden missen zal, hoewel ik vele vrienden hier in Vlaanderen heb leren kennen, hoewel ik mezelf ideologisch nog steeds op die plaats bevind waar ik me al altijd bevonden heb... Het punt is daar waarop een mens eens na moet denken en zeggen: tot hier. Het is genoeg geweest. Rob stopt met politiek.

Ik stel me geen al te grote schokgolven voor wanneer ik die woorden uitspreek. Noch mijn politieke vrienden - die ik door verminderd engagement sowieso al minder zag - noch mijn directe omgeving - die me goed genoeg kent -  zullen versteld staan kijken. Misschien zal ik na vandaag links en rechts  (haha) wel eens een vraagje krijgen uit mijn bredere kennissenkring, maar... Het is echt waar: ik stop.

Toen het allemaal begon, ging het van de meet af aan erg snel. Vanuit een 'Ik richt Animo Hasselt weer op' rolde de bal snel door naar Animo Limburg, naar sp.a Hasselt, naar sp.a Limburg. Dat deed deugd, want ik hongerde er naar de wereld te veranderen. En die honger is er nog steeds. Nog altijdwil ik samen vooruit.  Maar het besef is gegroeid, dat ik dat liever doe vanuit ons sterke middenveld. Liever ben ik spreekbuis dan bestuurder. Liever ben ik dan toch geen Internationaal Secretaris van de Jongsocialisten. Een politieke carrière binnen de sp.a spreekt me ook al even niet meer echt aan. Geef mij maar de concrete zaken: het bevorderen van geletterdheid via mijn werk. Het meedenken over emancipatie met het Regenbooghuis, thuis om de hoek. Een discussie aan de toog of een snedige blogpost.

Daarnaast speelt ook frustratie en desillusie wat mee in de kaart van mijn beslissing. Mijn politieke overtuiging is voor mijn niet louter een ideologie, maar werd - steeds meer - een levenshouding. Diversiteit, democratie, gelijk(waardig)heid, emancipatie... Ik probeer ze niet enkel te schrijven, maar te ademen. Ironisch genoeg zijn het mijn internationale reizen voor de JS die me dat geleerd hebben.

Maar waar ik eens warmte en gedrevenheid voelde, blijkt het groots en machtig huis van 'dé Beweging', 'dé Partij' toch ook met wat tochtgaten te zitten. En hoewel men terecht op kon merken dat ik ze dan maar beter zelf mee dicht timmer, eerder als er voor weg te lopen... Zonder het juiste gereedschap en zonder de nodige energie zal me dat niet lukken. Zeker niet alleen.

Dus is het tijd om er een streep onder te trekken. Met een warm gevoel kijk ik echter terug. Op wat ik heb meegemaakt, op wat ik heb bijgeleerd, maar vooral ook op mensen. Op de vele vrienden in binnen- en buitenland met wie ik mocht kennismaken. Op de mensen achter de politici. Op een familie die zo divers is, maar die me wel een plekje aan hun vuur aanbood. Dankbaar ben en blijf ik  ook voor de leerkansen, de processen, de ervaringen, de studiereizen. Mijn afscheid gaat niet gebukt onder een loodzware mantel van rancune of wrangheid. Het is eerder een vederlicht moment van zelfontdekking. Mijn vriendschappen, ik gooi ze niet in de prullenmand. Mijn ideologie, ze gaat niet plots overboord. En op vraag wil ik mijn schouders heus nog wel eens onder (kleine, afgegrensde) projectjes zetten. Maar hier scheiden onze wegen toch echt. En hoewel ik hoop dat ze af en toe nog eens zullen kruisen, ondanks het feit dat ik wie wel verder gaat op de weg die ik nu verlaat veel succes toewens... Het was tijd.

Wordt niet vervolgd.

Eulogie voor Steve - De Cafébaas-Politicus is niet meer.

In mijn jonge politieke leven waren er altijd al een aantal lichtbakens. Zo is er Willy Claes, het eerste gezicht dat politiek voor me had en nog steeds een inspiratiebron als het aankomt op het geven van bevlogen speeches. Zo is er ook Valerie del Re, het gezicht van het buiten de lijntjes kleuren en het durven zoeken naar creatieve, nieuwe en soms zelfs lichtjes stoute oplossingen. En zo was er ook het gezicht van het socialisme, de Gezellige God. Zo was er ook Steve.

Toen Steve Stevaert in 1995 - ik was toen vijf - de eerste socialistische burgemeester van Hasselt werd, stonden wij thuis feitelijk aan de verliezende zijde. Mijn ouders werkten in die tijd immers beiden voor de CVP. Mijn vader als bode op een kabinet, mijn moeder als medewerker op het provinciaal hoofdbureau. Het enige wat ik me van heel die campagne nog herinner, is dat ik op een avond mee boekjes ben gaan bussen, dat ik mee ging kijken naar het plakken, etc. Al die dingen die bij een politieke campagne horen, maar die ik nog niet echt vatten kon. Het was pas veel later dat er zich iets ontwikkelde als politiek bewustzijn. Toen ik acht was, werd Steve minister. En de eerste gemeenteraadscampagne die ik me actief herinner - vooral door de vele borden in het straatbeeld - was de gemeenteraadscampagne van 2005. Mijn ouders werkten al lang niet meer voor de CVP / CD&V en Herman Reynders prijkte voor het eerst zélf prominent op de affiches van PRO Hasselt.

En toch... De impact die Steve Stevaert op mijn eigen leven heeft gehad is enorm. Natuurlijk zijn er de gratis bussen waar ik heel mijn jonge leven gretig gebruik van maakte wanneer de afstand te groot of het weer te slecht was om te fietsen. Er is het stedelijke politieke toneel dat mede door Steve haar huidige vormen kreeg. Maar bovenal is er het archetype van 'de Socialist' dat voor altijd Steves gezicht zal dragen. Want het waren immers zijn maatregelen die in de ogen van de jongadolescent die ik toen was, uitdroegen waar het socialisme voor zou moeten staan: samen investeren in publieke diensten, zorg voor elkaar, solidariteit met de mensen die rondom ons heen leven en het milieu.

Ik heb zijn gratis bussen nog met veel vuur verdedigd. In de periode van mijn eigen toetreden bij JS/sp.a tot aan de verkiezingen van 2012 was het een 'hot topic' waar iedereen in de Hasseltse politiek die niet sp.a was, dringend van af wou. Het verhaal van Steve zijn bussen was immers uitgegroeid tot een symbool. Een symbool dat overigens tot ver buiten onze landsgrenzen onze stad op de kaart heeft gezet. Zo herinner ik me bezoek uit Finland, interesse van kameraden uit Oostenrijk, etc. in het OV van ons klein, Limburgs stadje. Maar het mocht niet baten. Het symbool van de Hasseltse gratis bussen moest sneuvelen. Het was dat, of de stad helemaal uit handen geven.

Maar goed. Het zal gezellig zijn, of het zal niet zijn, dat socialisme van ons. Laat ons die gedachte dan ook vasthouden, ook nu onze God-van-weleer er niet meer is. Ook nu er een echt en definitief einde is gekomen aan het hoofdstuk van de cafébaas-politicus die menig Hasselaar niet alleen van bussen maar ook van bier heeft voorzien. Laat ons stilstaan bij het verlies dat we vandaag allemaal samen delen. Maar laat ons nadien vooral verder gaan op het ideologisch pad dat onze eigenste Teletubbie ooit voor ons heeft uitgezet: solidair, warm, links.

Steve, slaap zacht.

Noot van de schrijver: Ik vermoed dat er op deze tekst links en rechts ook reacties zullen volgen de te koppelen zijn aan de juridische processen die aan het lopen waren op het moment van Steve Stevaert's overlijden. Ik ben met mijn tekst bewust van die hele kwestie weggebleven. Immers is er niet alleen het wettelijk vermoeden van onschuld, is er niet alleen de druk die de media wel eens op mensen durft leggen, is er niet alleen het gewauwel op sociale media. Er is vooral ook een tijd van sereniteit. Laat eerst de tijd aan de betrokkenen om in alle rust aan hun rouw te beginnen. Dank.

Es Leben die Studenten

Wanneer ik mensen vertel dat ik nog steeds actief ben ik het studentenleven word ik wel eens vreemd aangekeken. “Maar je studeert toch niet meer? Wordt het niet eens tijd om op te groeien?” zijn dan steevast de opvolgvragen. De vragen komen telkenmale van mensen die zelf nooit in het studentenleven zaten of die vergeten zijn dat ze ooit deel uitmaakten van het studentencorps. Het zijn mensen die vaak niet (meer) weten waar dat studentenleven om draait. Daarom vandaag – het voelt relevant – graag eens een woordje uitleg…

 

Veel mensen hebben slechts één of twee woorden waar ze aan denken bij het horen van de term ‘studentenleven’. Veelal betreft het termen als bier, zattigheid, dopen, vadsigheid. En voor heel wat studenten in dat studentenleven is dat ook zo. Voor mij draait het studentenleven echter om drie voorname zaken: vriendschap, de traditionele beleving van studentikoze avonden en academische zelfontplooiing. Daar komt af en toe inderdaad ook eens een pint bij kijken, maar de essentie ligt niet in de brouwketel.

Vriendschappen kan je uiteraard overal smeden. Clubs en kringen hebben daarop zeker geen alleenrecht. Maar het studentenleven biedt (oud-)studenten een gezamenlijk project. Het verenigt mensen rond een clubtafel. Vele avonden worden samen doorgebracht: al vergaderend, al lachend, al huilend, al zingend. Banden worden gesmeed en uitgediept. De clubtafel biedt een plek om elkaar te leren kennen, om zichzelf te kunnen zijn in het bijzijn van anderen, om samen elkaars ware gelijke te zijn. Met gepaste trots haal ik hier aan dat vele leden van studentenclub Bourgondia vrienden voor het leven zijn geworden. Een jaar geleden werd ik zelfs dooppeter van de kleine spruit van twee clubgenoten, pas nog was ik getuige op hun huwelijk. Het is niet voor niets dat we nog regelmatig samenkomen rond dezelfde tafels als vijf, zes jaar geleden. Want al studeerden we af, de band die we in Geel opbouwden leeft voort.

Na mijn studies pikte ik de draad weer op met het leven in Hasselt. Een meer dan goede vriend stond daar inmiddels achter de toog in een studentikoos café, de Ambiorix. Wat begon in ‘daar eens iets gaan drinken uit blijk van vriendschap voor die makker’ mondde al snel uit in het leren kennen van lokale studenten die ras nieuwe vrienden werden. En vriendschap onderhoud je. En in vriendschap met studenten gebeurt dat niet zelden… op café en rond de clubtafel waar ik als – toen nog als genodigde – mee aanschoof.

Het is altijd leuk te voelen dat je bij een groep hoort. Uiteindelijk liet ik dat ook formaliseren door me uit sympathie te laten dopen bij Mater Paramedica, de verpleegkundige kring waartoe de uitbaters en vele stamgasten van de Ambiorix behoorden. Sedert die dag weet ik me ook in Hasselt deel van een sterk verbond. (En ja, het klopt… Ik stommelde er aan het eind van vorig academiejaar warempel ook het (laag)praesidium binnen.)

Als snel leerde ik – nog steeds de leergierige studentikoos uit Geel – de verschillen in stijl en traditie tussen de Geelse en de Hasselts-Diepenbeekse studentenwereld. Al van in het allereerste begin had ik in Geel genoten van de liederen in de codex. Toegegeven: sommige liederen waren me al te rechts-seperatistisch of de Rooms, maar het merendeel zong ik als snel graag en luid op menig cantus. Ik leerde op mezelf nieuwe liederen, die we in Geel niet zongen. Samen met enkele andere enthousiastelingen leerden we elkaar nieuwe liederen, anekdotes en gebruiken. We gingen op zoek naar liedjes die niet meer in de codex stonden, naar andere codexen, naar de geschiedenis achter de cantus als geheel en naar die van de liederen zelf. Die avonden vormden de voedingsbodem voor studentenclub Bourgondia. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kennismaking met een andere traditie in zingen en cantussen ook na mijn studies de aandacht trok. (Terzelfdertijd leerde ik ook de linkse zangtraditie steeds beter kennen. Een nieuwe wereld aan te zingen liederen ging langzaam open.)

Mijn kennis breidde uit en ook in Hasselt kwam ik mensen tegen die mijn passie voor het studentikoze lied deelden. Ik mocht af en toe een interne cantus meemaken en werd zelfs eens mee genomen naar een vormcantus in Leuven alwaar ik op het tijdsbestek van enkele luttele uren een schat aan nieuwe liedjes leerde.

Die leergierige houding naar de traditie in beleving brengt me ook naadloos bij het streven naar zelfontplooiing. Hier citeer ik graag de huidige statuten van Bourgondia: “[…] een besloten groepering van mensen die ten doel heeft […] de kennis en kunde van haar leden te verruimen.” We stellen ons al in het allereerste artikel dit doel. Immers: een club bestaat uit meer dan vriendschap alleen en louter het beleven van traditie is als het langzaam versterven in een kamer die steeds een beetje kouder wordt omdat het haardvuur is uitgegaan. Een club verrijkt haar leden zoals ieder lid bijdraagt aan het geheel.

Uitstappen naar brouwerijen en stoffenbeurzen, politieke en historische lezingen, infoavonden, speeches, appreciatiemomenten in de nachtelijke stilte aan de Antwerpse kade… In de afgelopen zeven jaren heb ik al heel wat bijgeleerd doordat ik in clubverband deelnam aan activiteiten, doordat ik in het studentenleven interessante mensen en gespreksonderwerpen tegen kwam. En inderdaad: net zoals het vriendschappelijk karakter is ook het luik van de zelfontplooiing niet iets waar een club alleenrecht op heeft. Maar het studentenleven schept een context, een kader waarbinnen kansen gecreëerd (kunnen en moeten) worden.

HiSS, Amicitiae Limburgia, Bourgondia, Mater Paramedica,… Ik ben ze allen schatplichtig. Ze hebben me de afgelopen zeven jaren warmte en onderdak geboden. Ze waren (en zijn) een plek waar ik kan lachen en waar ik mag huilen. Ik ontmoet(te) er nieuwe mensen en maak(te) er vele vrienden. Ik leer(de) samen met hen over academische onderwerpen, over onbenulligheden, over het leven en over sterven. Ik zing met hen zoals zij die voor ons kwamen ook samen hebben gezongen. Ze zijn het warme vuur in de herberg na een lange dagtocht. Ut vivamus, crescamus et floreamus…

Dixi.

Druk - Septemberbuien

Het is september en de wereld rondom ons trekt weer op gang... De school is inmiddels ook voor de hoogstudenten weer begonnen - Welkom in Hasselt aan de nieuwe studenten, trouwens - en ook de sociale sector beweegt weer volop. Het politiek jaar trekt ook weer stilletjes aan op gang en het vrijetijdsleven ontwaakt uit haar zomerslaap. De geëngageerde jonge twintigers komen weer onder grote druk te staan! Een blik in de najaarsagenda...

Maar ik geniet er van. Dat weet ieder die me kent maar al te goed. Dat randje van vermoeidheid dat gepaard gaat met de stress van een overvolle agenda, ik geniet er stiekem van. Het geeft voldoening te weten dat je tot het uiterste aan het gaan bent. En dus... Dus heb ik het moeilijk met neen zeggen. Zeker in een periode als deze wanneer alles weer aanzwengelt.

De werkgroep Politiek van het Regenbooghuis blijft ondanks de brand die ons Huis trof, niet bij de bakken neerzitten. Samen met mijn collega's zullen we ons dit najaar gaan inzetten op het leggen van banden met lokale besturen. Die besturen hebben immers vaak wel een diversiteitswerker, maar dikwijls genoeg weten die niet goed hoe het thema 'gender en seksualiteit' en wat daar bij komt kijken aan te pakken. Hoog tijd dus dat we de lokale ambtenaren en/of schepenen eens bevragen over hun noden.

(Ik nodig iedereen overigens graag uit op de benefietparty, komende vrijdag (20/09). Zo'n afgebrand ontmoetingshuis terug opbouwen, dat doe je immers niet met engagement alleen. Meubels kosten geld. Meer uitleg op www.regenbooghuislimburg.be!)

Ook de sp.a is weer volop aan het vergaderen: Grote Rode Overleggen

met ABVV en de Voorzorg over het SALK, bestuursvergaderingen van de federatie en de lokale afdeling,... En natuurlijk zijn er ook weer gemeente- en provincieraden, college's en commissies. Vanavond zo ook weer in Hasselt. Zoals steeds zal ook ik weer aanwezig zijn om onder de hashtag #GRHasselt volop te tweeten. Namens sp.a Hasselt, maar ook voor Animo Hasselt en in eigen naam. Zo slipt een agenda snel vol, maar... We doen het zo graag!

En dan zwijgen we nog over Animo. Vormingsweekenden, congressen, vergaderingen... En natuurlijk is er ook het alledaagse takenpakket binnen de kernen van Limburg en Hasselt. Al kijk ik deze herfst extra uit naar de nieuwe studentenwerking, StuLimburg, die we in gang gaan trekken.

Tot slot is ook het werkjaar van de Stedelijke Jeugdraad  Hasselt weer begonnen. Vrijdag komen we voor het eerst weer samen met het Bureau... De agenda is, zoals te verwachten na twee maanden reces, behoorlijk stevig. Maar in goed gezelschap is zo'n vergadering eerder vrijwilligers'plezier' dan -'werk'

Engagement. Het kost heel wat tijd. En vaak ook moeite, goesting, zorg. Maar hoezeer me inzetten ook aan mijn vrije tijd knabbelt, het voldoet. Weten dat je ergens aan aan het bouwen bent... De wereld komt in september altijd weer wat tot leven. En daar toe mogen bijdragen is simpelweg iets prachtig.

* Meer over de verenigingen waarin ik actief ben, vindt u elders op deze website.

Limburg: Twee oevers, één rivier.

Dicht bij huis, nog dwingender... Een stukje over de Nederlands-Belgische grens: een korte geschiedenis van hoe 'Limburg' 'Limburgen' werd. En een pleidooi om de grenzen verder af te breken. Of hoe Maastricht zo dicht bij is, maar ook nog zo ver hier vandaan.

Wat we zelf doen, doen we beter!

1830/1831 De Belgische Opstand

Ik vervloek en ik bemin de koppigheid van Baron Dibbets. Lag het niet aan de standvastigheid van die garnizoenscommandant, Limburg was vandaag groter geweest en ik had geen reden gehad te schrijven wat ik nu schreef. Maastricht was dan waarschijnlijk Belgisch geweest. Er was geen grens tussen mij en mijn favoriete stad (na Hasselt, uiteraard). Anderzijds... Als Maastricht een Belgische  stad was geweest, het was niet het Maastricht geworden dat het vandaag is. En mijn vriend, afkomstig uit Twente, was nooit zo zuidelijk komen wonen, waardoor ik hem waarschijnlijk nooit had ontmoet. Maar ik dwaal af...

In 1830 besliste men overal in Limburg, dus in Hasselt én in Roermond, In Tongeren én in Sittard om aan te sluiten bij de Belgische Revolutie. Overal... Behalve in Mook en in Maastricht, waar garnizoenen gelegerd waren. In garnizoensplaats Maastricht was het met name Dibbets die er voor gezorgd heeft dat er aan de Nederlandse kroon werd vast gehouden. Aangemaand door de ontwikkelingen tijdens de Tiendaagse Oorlog, trok men internationaal 'nieuwe' grenzen voor het jonge België. In 1839, bij de ondertekening van het Verdrag van Londen (gebasseerd op de XXIV artikelen uit 1832), werd er een grens getrokken tussen het Limburg van Maastricht en het Limburg van Hasselt. Het standvastige Maastricht zou, gewoon, Nederlands blijven.

(Aan de bijzondere staatsrechtelijke positie die Nederlands-Limburg en Luxemburg als deel van Duitse Bond krijgen in 1839/'40, wordt hier - gemakkelijkheidshalve - geheel voorbij gegaan wegens weinig relevant. Mijn excuses als ik u hiermee op uw honger zitten laat.)

Of toch niet?

1841-1914 Benelux avant la lettre

Al in 1841 begint de geschiedenis van de Benelux, een gebied dat tot 1830 nog onder één vorst viel (Onder Willem I, koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, was Luxemburg door personele unie met de Nederlanden verbonden), werd er door de Luxemburgers (tijdens de Revolutie nog massaal aangesloten bij België) aan hun groothertog, Willem I der Nederlanden, gevraagd om een verdrag met België, aangevuld met een economische unie met Nederland. België lag immers tussen henzelf en het koninkrijk in. Alle partijen zouden door een dergelijk verdrag economisch winnen. Nochtans werd pas in 1863 een 'Handels- en Scheepvaartverdrag' ondertekend. Hoewel beide landen aangaven een douane-unie te wensen, werd hier door allerlei omstandigheden niet aan gewerkt tot er in 1907 een Nederlands-Belgische parlementaire commissie werd ingesteld van 58 leden om de kwestie te bekijken. (We merken op dat Luxemburg met de dood van Willem III niet meer werd geregeerd door de Oranje-Nassau's maar door het huis Nassau-Weilberg. Dankzij de Salische erfopvolging die er in Luxemburg nog gold, kon koningin Wilhemina immers geen aanspraak maken op het groothertogdom.) Echter... In 1914 - politiek kent een trage loop - komt de Eerste Wereldoorlog roet in het eten gooien.

1919-'20 Straf voor 'Duitsgezind' Nederland?

Toen keizer Willem II naar Nederland was gevlucht en 'den Duits' verdreven was uit alle voorheen bezette gebieden van de Entente, werd er in Versailles, bij Parijs, druk onderhandeld over wie waar recht op had of net wie wat zou moeten gaan betalen. Het was in die sfeer dat bepaalde stromingen binnen België een hernieuwde poging zou ondernemen om niet alleen Nederlands-Limburg maar ook Zeeuws-Vlaanderen te annexeren. (Twee gebieden, trouwens, waarvan de inwoners door Nederlanders overigens tot op de dag van vandaag 'Reservebelgen' worden genoemd, vanwege het feit dat ze geografisch dichter aansluiten bij België dan de rest van Nederland.) Nederland moest immers gestraft worden voor haar Duitsgezindheid! Een annexatie van deze twee gebieden door de Belgische staat was een gepaste sanctie. Neen, men was de prikkeldraden langs de gehele lengte van de Belgisch-Nederlandse grens om vluchtelingen tegen te houden zeker nog niet vergeten!

In Nederlands-Limburg werd het nieuws gemengd onthaald. Sommigen steunden, al dan niet openlijk, de Belgische eisen. Zo ook Henri Groenendael, lid van de Tweede Kamer voor het katholieke RKSP, dat Groenendael prompt royeerde als lid.

1944/1958 De Benelux

In de Lage Landen zijn we altijd voorlopers geweest. Ver voor de euro was er de koppeling van de Belgisch-Luxemburgse frank met de Nederlandse gulden. Ver voor Schengen was er de Benelux Economische Unie. Voor het verkeer tussen Hasselt en Maastricht, tevens "geboorteplaats van de EU", een niet mis te verstaan voordeel.

BLUE

In 1921 werd de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie opgericht, kortweg BLUE (soms ook: Belux). Vermits deze unie naast een douane-unie ook een muntunie was werden van 1921 tot 1935 en van 1944 tot aan de euro de Luxemburgse en de Belgische franken aan elkaar gekoppeld.

Tussen 1935 en 1941 was de verhouding 1 BEF / 0,8 LEF en tussen 1941 en 1944 betaalde men - zoals in heel bezet Europa - met de Duitse 'Reichsmark'. Tevens hanteerde men in België tussen 1926 en 1944 ter onderscheiding van de Franse Frank ook de Belga die 5 BEF waard was.

Het oorspronkelijke BLUE-verdrag werd afgesloten voor een periode van 50 jaar. In 1972, 1982 en 1992 werden er daarom telkens tienjarige verlengingen getekend. Sinds 1995 maken beide landen gescheiden lopende rekeningen. Door Europese regelgeving kwamen er in 1999 ook gescheiden handelsstatistieken.

Veel van de bepalingen van BLUE werden overgenomen in EU-verdragen. Desondanks werd in 2002 het verdrag vernieuwd. Sinds datzelfde jaar maken beide landen ook gescheiden kapitaal- en financiële rekeningen op.

Benelux (Economische) Unie

Toen de Duitsers de wereld in 1939 onder de leiding van Hitler een tweede maal opschrikte, vluchtten zowel de Belgische als de Luxemburgse en Nederlandse regeringen naar Londen. Daar sloten ze in 1943 een monetaire unie en in september 1944, de Bevrijding was toen in volle gang, de douane-unie met een vrij intern verkeer van goederen en een gemeenschappelijk grensbeleid. .Er kwam ook een uniform buitentarief voor handel dat het laagste van Europa was.

In 1958 werd de Benelux een economische unie (Benelux Economische Unie). Waar het douaneverdrag bilateraal was (tussen BLEU en Nederland), daar werd er dit maal een multilateraal verdrag (tussen België; Luxemburg en Nederland) gesloten. Dankzij dit verdrag werd er een vrij verkeer van goederen, personen, kapitalen en diensten mogelijk in de lidstaten de unie. De weg tussen Hasselt en Maastricht lag weer open!

(Het verdrag van 1958 trad in werking op 1 januari 1960 en dit voor een periode van vijftig jaar. Daarna wordt het stilzwijgend verlengd per tien jaar. In 2008, twee jaar voor dit voor het eerst zou gebeuren, werd in Den Haag overeengekomen dat vanaf 2012 de officiële naam van de unie zou worden ingekort tot Benelux Unie en dat de lidstaten verder ook zullen samenwerken daar waar de EU (nog) niet in samenwerking voorziet. In tegenstelling tot het oude verdrag, is dit nieuwe (raam)verdrag van onbepaalde duur.)

Samenwerking: Over de grenzen heen

1991 Maas-Rijn

Vrij over een grens kunnen, dat is één zaak. Eenheid en gelijk beleid, da's een ander paar mouwen. Sinds 1976 is er een Europese werkgroep actief in dit gebeid, dat naast de provincie Limburg ook het oude, gelijknamige hertog omvat. Sinds 1991 heeft EMR een juridisch statuut. EMR werkt rond acht beleidsdomeinen, nl. economische ontwikkeling, kennisinstituten, arbeidsmarkt & opleiding, cultuur & toerisme, gezondheid, veiligheid, mobiliteit & infrastructuur, klimaat & energie.

De euregio is de motor van een hele hoop samenwerkingen. Zo is er de Transnationale Universiteit Limburg (tUL) met standplaatsen in Maastricht (UM), Hasselt (UH) en Diepenbeek (UH), er is Maastricht-Aachen Airport, EUprevent (gezondheidszorg) en diverse culturele en toeristische activiteiten. Ook de Groenmetropool, de voormalige Mijnstreek ligt in EMR met uithoeken in Beringen, Heerlen, Düren en Luik.

2008 Limburgcharter

Ondanks alle politieke spelletjes, ondanks oorlogen en crisissen hebben beide Limburgen elkaar nooit écht losgelaten. In 2009 - op de vooravond van de 170e verjaardag van de scheiding - ondertekenden de gouverneurs van beide provincies op het stadhuis van Hasselt dan ook het Limburgcharter. "Na 170 jaar formele scheiding is het tijd om als één Limburg op te treden binnen Europa en de Euregio Maas-Rijn," zo klinkt het. Het charter stelt - naast de engagementsverklaringen om intensiever samen te werken op diverse domeinen - ook voor dat we voortaan niet meer van Belgisch- en Nederlands-Limburg spreken, maar van West- en Oost-Limburg. Daarnaast werd ook een gezamenlijk beeld voorgesteld: een rode veelhoek, gelijkend op zowel een L, als een kus of een hart.

Vandaag de dag, bijna vijf jaar na datum, wordt er van het charter slechts sporadisch nog gesproken. Maar de banden tussen beide provincies, die kan men niet ontkennen of verloochenen. Het Limburggevoel bestààt, zo wijst onderzoek uit. En ruim 80% van de Limburgers aan weerszijden van de Maas wil meer samenwerken met de buren. Maar...

2013, '14, '15,... De blik op Morgen

2013 Eens een grens...

Ik ben een grote fan van het Europees project en grenzen vind ik maar niets. Als internationaal secretaris van Animo Limburg ben ik één van de voornaamste aanspreekpunten van JS Limburg in ons land. We zien elkaar vaak en komen niet zelden bij elkaar over de vloer. Gezelligheid, weet je wel?

Toch kost het me haast evenveel tot meer om naar mijn vriend te reizen (€ 1,80 prepaid of € 3,- contant met De Lijn van Hasselt station naar Maastricht station en nog eens € 2,50 voor de Veoliabus) als het me kost om naar de andere kant van het land (pakweg Oostende) te reizen (€5,- met een Go Pass). Ik kan ook beter naar De Panne bellen, of naar Aarlen. Naar Maastricht telefoneren kost me immers handenvol geld. Ik ben dan ook vreselijk dankbaar dat communicatie via het internet me een pak minder kost.

Ook grensarbeid is, ondanks de diverse verdragen en akkoorden, nog geen evident iets. En dat openbaar vervoer waarvan ik daarnet de prijs op de korrel nam? Daar moet extra in worden geïnvesteerd. Maak vrij verkeer eens écht mogelijk. Ook met het 'OV'.

2014 Een blik op morgen.

Momenteel voert Maastricht volop campagne in de race naar cultureel hoofdstadschap van de EU in 2018. Het is in dat jaar naast Malta in het najaar ook aan Nederland in het voorjaar om deze stad aan te dragen. In de running naast Maastricht zijn ook nog Eindhoven en Leeuwarden. Indien Maastricht wint, dan wordt ineens heel de Euregio mee op de kar getrokken. De Maastricht 2018-bid ('Via2018') wordt dan ook door alle MHHAL-steden (Maastricht, Hasselt, Heerlen, Aachen, Luik), door Eupen en een hele trits andere steden uit de regio onderschreven.

Ook het Belgisch openbaar vervoer doet een duit in het zakje. Dankzij het Spartacusplan, dat Limburg beter moet ontsluiten, is er aandacht voor verbindingen met Nederland. De eerste van drie lightrails zal dan ook rijden tussen Hasselt en Maastricht. In Nederland is men overigens ook bezig met de treinverbinding naar Aachen.

Dit weekend nog, komen de jonge socialisten uit de gehele EMR samen in Maastricht, wieg van de EU. Animo Limburg, JS Limburg, Jusos Aachen/NRW en MJS Liège zitten samen om na te denken over het Europa van morgen, de toekomst van de Euregio in het bijzonder. Morgen begint vandaag... (Of ja: zaterdag.)

Grenzeloze liefde

Uiteindelijk ben ik Dibbets dankbaar. Zonder hem was Maastricht nu misschien wel Belgisch geweest. Het was niet de stad die het vandaag is. En vooral: was mijn vriend dan wel naar daar verhuist? Had ik hem wel ontmoet dan, daar op dat voetbaltoernooi in Kerkrade van JS Zuid-Limburg? Was hij dan wel voor mij wat ik hopelijk ook voor hem? Het zijn de vreemde bochten in de geschiedenis die bergen tussen ons in proberen te gooien, die er tegelijkertijd ook voor zorgden dat we elkaar tegen kwamen.

Maar ze hebben hun taak gedaan nu, die grenzen. Tijd om de staten te ontmantelen en samen te werken. De oude vormen en gedachten aan de kant schuiven, dat is nu de boodschap. Internationale solidariteit. Niet alleen voor al die mensen die het nodig hebben. Voor één keer ook eens gewoon voor mezelf. Noem me een opportunist maar... Ik wil dichter bij de jongen van wie ik houd kunnen zijn. Niet morgen. Zelfs niet vandaag. Gisteren al!

Meer geschiedenisles? http://www.canonvanlimburg.nl
Meer Benelux? http://www.benelux.int/
Meer Euregio? http://www.euregio-mr.com
Meer Via2018? www.via2018.eu